Regelgeving rond de handel in ivoor steeds strenger.
Weinig materialen zijn zo controversieel als ivoor. Waar het enkele decennia terug nog werd geassocieerd met luxe en verfijning is het tegenwoordig uitgegroeid tot een symbool van brutale commerciële uitbuiting van de natuur door de mens. Om de illegale stroperij aan banden te leggen is de ivoorhandel de laatste jaren streng gereguleerd. Zo kunnen antieke stukken die werden vervaardigd in olifantenivoor enkel nog verkocht worden met een CITES-certificaat dat de herkomst en de leeftijd van het stuk bevestigt. De administratieve verplichtingen zijn echter zo streng dat de ivoorhandel op korte termijn wel eens zou kunnen afsteven op een complete stilstand.
Mammoet-goudkoorts
Voorlopig geldt de strenge regelgeving enkel voor olifantenivoor. De slagtanden van mammoeten kunnen bijvoorbeeld nog steeds vrij verhandeld worden. Vooral in Rusland blijkt dit de laatste jaren een lucratieve business te zijn. Het gaat zelfs zo ver dat verschillende privéondernemingen opgravingen uitvoeren op zoek naar fossiele mammoettanden. Een intacte slagtand weegt makkelijk 100 kilogram, wat goed is voor een verkoopprijs van 20,000 tot 30,000 EUR per stuk. Elk jaar exporteert het land ongeveer 60 ton mammoetivoor naar China. En er valt nog meer te verdienen: deskundigen verwachten dat maar liefst 150 miljoen bevroren mammoeten onder de Siberische toendra liggen.
Sommige milieubeschermers hopen dat de handel in mammoetivoor de smokkel uit Afrika definitief een halt zal toeroepen al heeft deze evolutie ook een keerzijde: aangezien het voor een leek heel moeilijk is om een onderscheid te maken tussen de slagtanden van een olifant en een mammoet dreigen heel wat verboden stukken onder de radar te verdwijnen. De laatste jaren werden tientallen inbreuken vastgesteld waarbij malafide handelaars stukken in olifantenivoor aanboden als mammoetivoor om aan de strenge wetgeving te ontsnappen.
Antiek ivoor
De handel in bewerkt olifantenivoor is in ons land voorlopig nog niet verboden maar is wel aan een heel strenge wetgeving onderworpen. Zo kunnen enkel stukken van voor 1947 verhandeld worden binnen de grenzen van de Europese Unie. Dit kan enkel met een speciaal CITES-certificaat. De aanvraag van een certificaat is niet alleen heel tijdrovend maar ook nog eens vrij duur aangezien bij elke aanvraag een expertiseverslag moet ingediend worden dat de herkomst en de ouderdom van het stuk bevestigt. Indien je niet wil verstrikt geraken in de administratieve mallemolen kan je nog steeds opteren voor een verkoop via een veilinghuis. Heel vaak nemen zij de aanvraag van het CITES-certificaat voor hun rekening. De strikte regelgeving heeft uiteraard een grote impact op de markt. Heel wat handelaars moeten zich nu noodgedwongen beperken tot stukken van uitgelezen kwaliteit waarop nog een bepaalde financiële marge kan gerealiseerd worden. Hierdoor dreigt de handel in ivoor af te stevenen naar een complete stilstand.
Stukken die jonger zijn dan 1947 (denk bijvoorbeeld aan kunstvoorwerpen uit Belgisch-Congo) kunnen niet meer verhandeld of doorgegeven worden. Indien je het voorwerp niet meer wenst te houden kan je het vrijwillig inleveren in een container die staat opgesteld bij de FOD Volksgezondheid. De handel in ruw en onbewerkt ivoor is volledig verboden. Hiervoor worden dus geen certificaten uitgereikt. Op deze regel is maar één uitzondering: ruw ivoor dat gebruikt wordt voor de restauratie van muziekinstrumenten of antieke ivoren stukken is nog wel toegestaan.
Eindpunt?
De nieuwe regels die de Europese Commissie in 2021 heeft uitgevaardigd zijn een belangrijke mijlpaal in de strijd tegen de illegale handel in olifantenivoor. Er gaan echter nu al stemmen op om de huidige wetgeving nog verder aan te scherpen en een totaal verbod uit te vaardigen voor de handel in ivoor. Ook in het Verenigd Koninkrijk neemt de politieke druk toe om de handel in ivoor helemaal te verbieden. De Britse prins Harry stelde enkele jaren terug zelfs voor om alle ivoren objecten uit de koninklijke collecties te laten verbranden, om een duidelijk signaal te geven. In de Verenigde Staten werd de invoer van antiek ivoor inmiddels volledig aan banden gelegd. Een antieke piano met ivoren toetsten wordt dus onherroepelijk geconfisqueerd en vernietigd. Uncle Sam voorziet echter één uitzondering op deze strenge wetgeving. De invoer van slagtanden is wel toegestaan maar enkel indien de eigenaar kan aantonen dat hij de olifant in kwestie persoonlijk heeft neergeschoten.
